Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, podejmuje działania zmierzające do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.
Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Pomoc społeczna polega w szczególności na:
przyznawaniu i wypłacaniu przewidzianych ustawą świadczeń,
pracy socjalnej,
prowadzeniu i rozwoju niezbędnej infrastruktury socjalnej,
analizie i ocenie zjawisk rodzących zapotrzebowanie na świadczenia z pomocy społecznej,
realizacji zadań wynikających z rozeznanych potrzeb społecznych
rozwijaniu nowych form pomocy społecznej i samopomocy w ramach zidentyfikowanych potrzeb.
Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom, w szczególności z powodu:
ubóstwa,
sieroctwa,
bezdomności,
bezrobocia,
niepełnosprawności,
długotrwałej lub ciężkiej choroby,
przemocy w rodzinie,
potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi
potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności,
bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych,
trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy
trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego,
alkoholizmu lub narkomanii,
zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej,
klęski żywiołowej lub ekologicznej.
Prawo do świadczeń przysługuje osobom i rodzinom, których posiadane dochody nie przekraczają kryteriów dochodowych zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z w/w powodów.
Tryb udzielania pomocy społecznej
Świadczenia pomocy społecznej przyznaje się na ustny lub pisemny wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego bądź innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Pomoc społeczna może być udzielona z urzędu.
Podstawą do wydania decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia jest rodzinny wywiad środowiskowy. Wywiad środowiskowy przeprowadza pracownik socjalny. Szczegółowo kwestie dotyczące przeprowadzania wywiadu środowiskowego określa Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 8 czerwca 2021r. (Dz. U. z 2021r., poz. 893 ze zm.) w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Zgodnie z przepisami Rozporządzenia wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu w dniach roboczych w godzinach pracy Ośrodka.
Celem wywiad środowiskowego jest rozeznanie sytuacji bytowej, rodzinnej, zdrowotnej i mieszkaniowej osoby (rodziny) ubiegającej się o pomoc.
Wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o konieczności jego przeprowadzenia, a w sprawach niecierpiących zwłoki w terminie 2 dni roboczych. Osoba ubiegająca się o pomoc potwierdza własnoręcznym podpisem, iż dane zawarte w wywiadzie są zgodnie z prawdą.
Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i przedłożonych dokumentów przez wnioskodawcę, pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby (rodziny) i formułuje wnioski z niej wynikające stanowiące podstawę przyznania pomocy. Nie wyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego skutkuje odmową przyznania świadczeń pomocy społecznej.
Świadczenia z pomocy społecznej przyznawane są w formie decyzji.
Zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego wszelkie sprawy załatwiane są niezwłocznie, nie dłużej niż w ciągu 30 dni, a w sprawach szczególnie skomplikowanych w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące.
W ciągu 14 dni od dnia otrzymania decyzji, stronie przysługuje prawo do odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu ul. Częstochowska 12 za pośrednictwem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Doruchowie, ul. Kępińska 13, 63 – 505 Doruchów.
Obowiązki osób i rodzin ubiegających się o pomoc społeczną
Osoby lub rodziny korzystające z pomocy społecznej zobowiązane są do współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną, marnotrawstwo przyznanych świadczeń, ich celowe niszczenie, bądź też marnotrawstwo własnych zasobów materialnych, a także ich nieracjonalne wykorzystywanie mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Również nie wywiązywanie się z uzgodnień zawartych w kontrakcie może spowodować ograniczenie lub odmowę przyznania świadczenia.
Osoby i rodziny, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej, są zobowiązane poinformować o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Świadome wprowadzenie w błąd pracownika socjalnego może spowodować zmianę decyzji na niekorzyść strony oraz naliczenie nienależnie pobranych świadczeń. Świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi, niezależnie od dochodu rodziny. Przy przyznawaniu świadczeń pomocy społecznej mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2024r., poz. 572) i Ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 roku (Dz. U z 2024r., poz. 1283 ze zm.)
ŚWIADCZENIA Z POMOCY SPOŁECZNEJ
ŚWIADCZENIE PIENIĘŻNE
zasiłek stały,
zasiłek okresowy,
zasiłek celowy, specjalny zasiłek celowy, zasiłek celowy zwrotny
zasiłek i pożyczka na ekonomiczne usamodzielnienie,
pomoc na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki,
świadczenie pieniężne na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka polskiego dla cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy,
wynagrodzenie należne opiekunowi z tytułu sprawowania opieki przyznane przez sąd;
ŚWIADCZENIA NIEPIENIĘŻNE
praca socjalna,
bilet kredytowany,
składki na ubezpieczenie zdrowotne,
składki na ubezpieczenia społeczne,
pomoc rzeczowa, w tym na ekonomiczne usamodzielnienie,
sprawienie pogrzebu,
poradnictwo specjalistyczne,
interwencja kryzysowa,
schronienie,
posiłek,
niezbędne ubranie,
usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, w ośrodkach wsparcia oraz w rodzinnych domach pomocy,
specjalistyczne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania oraz w ośrodkach wsparcia,
mieszkanie chronione,
pobyt i usługi w domu pomocy społecznej,
pomoc w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym, pomoc w uzyskaniu zatrudnienia, pomoc na zagospodarowanie – w formie rzeczowej dla osób usamodzielnianych.
ZASIŁEK STAŁY
Zasiłek stały przysługuje
pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej,
pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Zasiłek stały ustala się w wysokości:
w przypadku osoby samotnie gospodarującej- różnicy między kwotą stanowią 130% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 1229,00 zł miesięcznie
w przypadku osoby w rodzinie- różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.
kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 100,00 zł miesięcznie.
ZASIŁEK OKRESOWY
Zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość otrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:
osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej
rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.
Zasiłek okresowy przysługuje do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej lub rodziny a dochodem osoby lub rodziny, przy czym kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% tej różnicy. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Okres na jaki przyznaje się zasiłek okresowy uzależniony jest od okoliczności sprawy.
ZASIŁEK CELOWY, SPECJALNY ZASIŁEK CELOWY
Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów żywności, leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Zasiłek celowy może być przyznany i nie podlegać zwrotowi (niezależnie od dochodu) osobie i rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej, ekologicznej i zdarzenia losowego.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
POMOC W ZAKRESIE DOŻYWIANIA
Pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie, jeżeli dochód nie przekracza 200 % kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej.
Pomoc w zakresie dożywiania przysługuje:
dzieciom do czasu podjęcia nauki w szkole podstawowej
uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadpodstawowej
osobom i rodzinom znajdującym się w trudnych sytuacjach życiowych
Zgodnie z Uchwałą Rady Gminy w Doruchowie Nr LXXIV/387/2023 z dnia 20 listopada 2023r. w sprawie ustalenia kwoty kryterium dochodowego do wysokości, której nie żąda się zwrotu wydatków za udzielony posiłek albo świadczenie rzeczowe w postaci produktów żywnościowych dla osób i rodzin objętych wieloletnim rządowym programem „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024- 2028 odstępuje się od żądania zwrotu wydatków za udzielony posiłek albo świadczenie rzeczowe, jeżeli dochód osoby w rodzinie lub dochód rodziny nie przekracza 200% kryterium dochodowego. Celem tego programu jest ograniczenie zjawiska niedożywienia dzieci i młodzieży z rodzin o niskich dochodach lub znajdujących się w trudnej sytuacji.
SPRAWIENIE POGRZEBU
Sprawienie pogrzebu, w tym osobom bezdomnym należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. Sprawienie pogrzebu odbywa się w sposób ustalony przez gminę, zgodnie z wyznaniem zmarłego. Pochówku dokonuje się w przypadku osób samotnych oraz tych, które mają rodziny, a rodziny te nie są w stanie sprawić pogrzebu ze względów finansowych oraz braku uprawnień do zasiłku pogrzebowego zgodnie z Uchwałą Rady Gminy w Doruchowie Nr XXIV/133/2016 z dnia 01.12.2016r. w sprawie ustalenia zasad sprawiania pogrzebu na koszt Gminy Doruchów i określenia zasad zwrotu poniesionych kosztów.
PORADNICTWO I POMOC INSTYTUCJONALNA
Ośrodek oferuje osobom i rodzinom pomoc w formie pracy socjalnej, poradnictwa specjalistycznego w szczególności prawnego i psychologicznego. Pracownicy socjalni udzielają również pomocy w załatwianiu spraw urzędowych oraz w utrzymaniu kontaktów z otoczeniem. Poradnictwo specjalistyczne i praca socjalna świadczona jest osobom i rodzinom bez względu na posiadany dochód.
USŁUGI OPIEKUŃCZE I SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE
Osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych. Mogą być one przyznane także osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Usługi obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem.
Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym.
Specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi mają na celu uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, pomagają uczestniczyć w życiu rodziny, w załatwianiu spraw urzędowych, radzeniu sobie w sytuacjach kryzysowych, pielęgnacji jako wspieraniu procesu leczenia, w rehabilitacji fizycznej i usprawnianiu zaburzonych funkcji organizmu itp.
Ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia zgodnie z Uchwałą Rady Gminy w Doruchowie Nr X/67/2025 z dnia 26.02.2025r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania, a także szczegółowych warunków przyznawania usług sąsiedzkich, wymiaru i zakresu usług sąsiedzkich oraz sposobu rozliczania wykonywania takich usług.
UMIESZCZENIE W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ
Osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.
Dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających.
Domy pomocy społecznej , w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone dzielą się na domy dla
osób w podeszłym wieku
osób przewlekle somatycznie chorych
osób przewlekle psychicznie chorych
dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie
dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie
osób niepełnosprawnych fizycznie
osób uzależnionych od alkoholu
Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:
mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;
małżonek, zstępni przed wstępnymi – zgodnie z zawartą umową
1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,
2) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w punkcie 1 i 2
POMOC W FORMIE SCHRONIENIA
Do schronienia ma prawo osoba lub rodzina, jeżeli jest tego pozbawiona, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym, nie jest zameldowana nigdzie na pobyt stały, a także osoba, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym, pomimo zameldowania w nim na pobyt stały, ponieważ w lokum nie ma możliwości zamieszkania. Udzielenie schronienia następuje przez przyznanie tymczasowego miejsca:
– w schronisku dla osób bezdomnych zapewniającym osobom bezdomnym całodobowe, tymczasowe schronienie oraz usługi ukierunkowane na wzmacnianie aktywności społecznej, wyjście z bezdomności i uzyskanie samodzielności życiowej; zgodnie z Uchwałą Nr XVIII/94/2019Rady Gminy w Doruchowie z dnia 09.12.2019r. w sprawie określenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia.